Trong câu chuyện này, chúng ta không chỉ đơn thuần nhìn thấy sự thoả thuê tàn ác biểu lộ trên nét mặt của những anh lính rô-ma và những tên đao phủ. Nhưng trên những cái đó, chúng ta còn thấy có một sự hận thù mang tính tôn giáo, và chính điều này mới là cái đớn đau nhất. Sự hận thù mang tính tôn giáo này làm cho con tim của người ta xa rời Tình yêu của Thiên Chúa và dẫn tới bạo lực và dẫn tới cái chết. Từ hơn 30 năm nay, chúng ta chứng kiến biết bao nhiêu cuộc khủng bố. Thật tàn khốc! Khủng bố là một loại hận thù mù quáng giáng lên đầu không thương tiếc những con người vô tội. Nhưng sự trả đũa của một số nhà lãnh đạo chính trị cũng làm cho chúng ta vấp ngã trên vết xe hận thù mang tính tôn giáo, làm cho chúng ta không thoát ra được sự mơ hồ đâu là điều chính nghĩa và đâu là điều phi nghĩa. Và hình như mọi sự đều trở nên có thể và trở nên  bình thường : sự tra tấn, sự nhạo báng, không tôn trọng nhân quyền, và không tôn trọng phẩm giá của con người. Tất cả những điều này dường như là chuyện bình thường dưới cái nhìn của con người ngày nay.

Câu chuyện về cuộc thương khó của Chúa Giê-su may thay  được kể rất giản dị và mô tả rất tỏ tường tính bạo lực của con người. Tuy nhiên, Chúa Giê-su không ngục ngã trước sự tàn bạo này. Ngài quả thực là một Người tôi tới đau khổ không bao giờ trốn chạy, nhưng trái lại Ngài luôn luôn gánh chịu sự đau khổ : “Tôi trơ mặt ra như đá...” (Is 50, 7). Chúng ta phải tự hỏi : tại sao Chúa Giê-su đã chấp nhận điều này ? Tại Chúa Giê-su phải chết ?

Câu trả lời của Chúa Giê-su có hai mặt. Khi quân lính lùng bắt Chúa Giê-su trong Vườn cây dầu, một trong số môn đệ của Chúa rút gươm và muốn chiến đấu bảo vệ Thầy Giê-su. Đó chính là sự chọn lựa bạo hành, sự chọn lựa sức mạnh, sự chọn lựa chiến tranh, và đó cũng chính là điều mà Người Do thái trông đợi Đấng Mê-si-a tới để thực hiện. Nhưng Chúa Giê-su đã từ chối tất cả những chọn lựa đó. Ngài nói : “Hãy xỏ gươm vào vỏ, vì tất cả những ai dùng gươm sẽ chết vì gươm. Hay anh tưởng là Thầy không thể kêu cứu với Cha Thầy sao? Người sẽ cấp ngay cho Thầy hơn mười hai đạo binh thiên thần! Nhưng như thế, thì lời Kinh Thánh ứng nghiệm sao được? Vì theo đó mọi sự phải xẩy ra như vậy.” (Mt 26, 52-54).

Qua câu nói của Chúa Giê-su, chúng ta dường như có cảm giác là chúng ta đang sống trong thuyết tiền định? Tôi thì không nghĩ như thế. Cách viết của những tác giả cổ điển nhiều lúc làm cho chúng ta hoang mang. Có hai cách để hiểu sự can thiệp của Thiên Chúa trong công cuộc cứu chuộc loài người: cách hiểu thứ nhất, Thiên Chúa dùng sức mạnh và cách hiểu thứ hai, Thiên Chúa không dùng bạo lực. Dùng sức mạnh có nghĩa phải viện tới việc sử dụng quyền lực và bạo hành, phải dùng tới chính trị, kinh tế và quân sự. Khi không cần tới sức mạnh vào quyền lực, thì Thiên Chúa mạc khải cho chúng ta Ngài là một tôi tớ đau khổ; Ngài sử dụng sứ mạnh của tình yêu, của sự phục vụ, của sự nhẹ nhàng, và của những sự hy sinh khác.

Trong vườn Cây dầu, Chúa Giê-su lo sợ và nói với Thiên Chúa Cha rằng : “Lạy Cha, nếu có thể được, xin cho Con khỏi phải uống chén này. Tuy vậy, xin đừng theo ý Con, mà xin theo ý Cha.” (Mt 26,39).  Có lẽ nhiều người cho rằng tại sao Thiên Chúa Cha lại quá vô tâm, sẵn sàng sát tế Con của mình như vậy! Thực ra, ý muốn của Thiên Chúa Cha là tìm cách tỏ hiện tình yêu bao la của Ngài cho nhân loại. Chính vì vậy, sự huyền nhiệm là : trong sự yếu đuối, tình yêu được mạc khải.

Trong Chúa Giê-su, Thiên Chúa thể hiện tình yêu của Ngài cho chúng ta, Thiên Chúa mạc khải khuôn mặt của Ngài cho chúng ta. Nếu như nói, tình yêu của Ngài thể hiện qua sức mạnh, và qua quyền lực, thì như vậy chúng ta sẽ không hiểu Ngài. Và nếu như Thiên Chúa sử dụng quyền lực và sức mạnh, thì như vậy chẳng phải là Thiên Chúa khuyến khích con người và xã hội tận dụng tối đa tính bạo lực của nó hay sao! Và chính những kẻ lợi dụng tôn giáo đã diễn giải một Thiên Chúa của bạo lực nhằm thúc dục những kẻ mê muội sa vào con đường chém giết mù quáng. Tình yêu chỉ thể hiện trong sự từ bỏ chính mình, và chính khi người ta từ bỏ sức mạnh của mình cũng là lúc Thiên Chúa thể hiện tình yêu của Ngài. Trong một tác phẩm nổi tiếng, Christian Robin đã viết : “Thiên Chúa là Đấng Thấp Bé Nhất”. Ngài thể hiện sức mạnh của Ngài bằng cách từ bỏ uy quyền của Ngài. Và Ngài vô cùng mạnh mẽ trong sự từ bỏ này. Người ta có nhiều sức mạnh trong sự tha thứ  hơn là trong sự trả thù. Trong câu nói này, tôi không có ý đề cập tới bình diện tâm lý. Trên bình diện tâm lý, thì người ta chỉ có thể tha thứ cho tha nhân khi tha nhân biết nhận lỗi của mình. Nếu không có điều kiện đó, thì người ta tự khép kín trong tình trạng một nạn nhân.

Thiên Chúa không phải là nạn nhân của chúng ta. Ngài là Chúa của chúng ta. Nhưng trong tình trạng hiện tại, trong cuộc thương khó của Ngài, Ngài chỉ có thể mặc khải cho chúng ta tình yêu của Ngài khi Ngài chấp nhận từ bỏ sức mạnh của Ngài. Trong thư gửi giáo đoàn Phi-líp-phê, thánh Phao-lô đã diễn tả sự khiêm hạ của Chúa Cứu Thế như sau : « Đức Giê-su Ki-tô vốn dĩ là Thiên Chúa mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ, trở nên giống phàm nhân, sống như người trần thế. Người lại còn hạ mình, vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết, chết trên cây thập tự. » Ph 2, 6-8).

Cuộc thương khó của Chúa Giê-su không phải là một câu chuyện về sự tra tấn. Đó là một bài ca của tình yêu và của sự tự do. Một bản tình ca của một tình yêu tuyệt đối. Chính qua đức tin vào Đấng Chịu Đóng Đinh mà bản tình ca đó làm cho chúng ta trở nên độ lượng và bao dung hơn. Bản tình ca này giúp chúng ta biết chuyển đổi từ sự hận thù sang tình yêu, chuyển đổi từ bạo hành qua đối thoại và tha thứ, chuyển đổi từ ích kỷ sang bao dung và quan tâm tới người khác.

Lạy Chúa, xin cho chúng con  biết yêu thương nhau như Chúa đã yêu thương chúng con.