Trang Chính
Từ nguyên học của Lễ hiển linh phác thảo những nét thần học về mạc khải. In E-mail
08/01/2012
Từ epiphany trong tiếng Anh và épiphanie của tiếng Pháp đều là những từ mang dáng dấp của epiphania trong tiếng La-tin. Bản thân của từ này cũng có nguồn góc vay mượn của tiếng Hy-lạp. Thánh Kinh sử dụng từ này để nói đến sự mạc khải của Thiên Chúa với dân người. Hơn thế nữa, sự mạc khải này giúp cho dân Chúa không những nhận biết Thiên Chúa, mà còn giúp cho con người được cứu độ và giải thoát. Tất cả những ý nghĩa của sự Hiển linh được trình bày rành mạc trong Giáo lý công giáo các số 528, 535, 1171, 2177. Sau đây là ý nghĩa của Hiển linh qua cách nhìn ngôn ngữ học, bằng cách lật lại nguồn gốc Hy-lạp.

Ở Đông phương* Lễ Hiển Linh đã được gọi bằng nhiều cách : ἡ Ἐπιφάνεια [ê Ê-pi-pha-nây-a], thỉnh thoảng τὰ Ἐπιφάνια[tà Ê-pi-pha-ni-a] ; ἡ θεοφάνεια[ê Thê-ô-pha-nây-a],τὰ θεοφάνια[tà Thê-ô-pha-ni-a] được chuyển âm qua Tây phương là Epiphania và dies epiphaniarum (số nhiều giống cái ở đây, cũng như trong nguyên ngữ Hy-lạp, không bao hàm số nhiều của chủ thể, nhưng là một cách gọichỉ dành riêng cho cách gọi các lễ hội), Theophania (Chúa tự tỏ mình), Apparitio (hiện ra).
Chữ Ἐπιφάνεια [Ê-pi-pha-nây-a] phái sinh từ chữ φαίνομαι [Phai-no-mai] của động từ ἐπιφαίνω [Ê-pi-phai-nô] được ghép  từ chữ ἐπί [ê-pi] : trên, ở trên và chữ φαίνω [phai-nô] : tự tỏ mình ra, tự hiện ra.

Chữ Ἐπιφάνεια [Ê-pi-pha-nây-a] được sử dụng nhiều lần trong các Thánh Vịnh của bản dịch LXX (Thất Thập), diễn tả tính rạng ngời của Gia-vê trên dân người. Ở dạng tính từ được các tiên tri dùng nhằm diễn tả Ngày của Thiên Chúa: diễn tả sự huy hoàng, uy quyền (Gio-en 2, 31 ; Kha-ba-cúc 1,7 ; Ma-la-khi 1, 4). Ở dạng danh từ, đăc biệt là sách 2 Ma-ca-bê 3,24. 12, 22 đã dùng để nói lên sự hiện ra của Thiên Chúa với dân người.

Trong Tân Ước, chữ này được sử dụng đặc biệt trong các thư của thánh Phao-lô :
2 Thê-xa-lô-ni-ca 2,8 (Ngày Cánh Chung) ; 1 Tim 6,14 ; 2 Tim 1,10 ; 4,1 và 8 ; Ti-tô 2, 10, hay nói đến ngày trở lại của Chúa.

Cách dùng được vay mượn từ thuật ngữ vừa mang tính tôn giáo, vừa mang tính chính trị quân chủ của văn minh hy-lạp.

Ở thời Hy-lạp đầu công nguyên, ἐπιφάνεια [ê-pi-pha-nây-a] cũng là thuật ngữ chính trị. Ở Rô-ma từ này được công nhận là từ ngữ cung đình, nó mang ý nghĩa : Giá lâm hay ngự giá. Như thế thì phải chăng chúng ta cử hành lễ Hiển Linh là mừng ngày Thiên Chúa giá lâm, ngự giá đến trần gian ? -Cũng có thể. Tuy nhiên thời đó, thuật ngữ này đã bị trần tục hóa rất sớm. Ἐπιφάνεια [Ê-pi-pha-nây-a] là cách gọi danh dự được dành cho vua và cho cấp trên để hoan nghênh khi họ đến thăm thành phố (mang ý nghĩa như παρουσία [pa-ru-si-a] : adventus (hiện diện, ngự đến).

Ở thời kì này, Hiển linh (sự xuất hiện) của một thần, hay của một vua là câu nói thông thường. Sự hiển linh của các thần hay của các vua đều là điềm lành. Ἐπιφάνεια [Ê-pi-pha-nây-a] luôn được gọi kèm với σωτήρ [Xô-ter] : chữa lành cho thể xác và mang lại cho linh hồn sự hiểu biết những điều kín nhiệm, dự phần vào phúc lộc thần thiêng, thần thánh hóa người được tỏ lộ…). Sự hiện diện thiêng liêng này là một hiện diện rõ ràng và hiệu quả. ἐπιφάνεια-παρουσία [Ê-pi-pha-nây-a Pa-ru-si-a], sự hiện ra của các Thần và quyền năng cứu độ của thần đó giúp cho những người may mắn nhận biết có được sự vinh quang, giành được thắng lợi và được các phúc lành. Các thần hiện ra trong vinh quang, vĩ đại μέγας [mê-gas], giải thoát và cứu chữa σωτήρ [xô-ter].

Cách dùng thuật ngữ này của Thánh Phao-lô có thể được hiểu như cách dùng văn minh hy-lạp. « không có gì nghi ngờ ở đây, C. Mohrmann viết, nguồn gốc của từ ngữ hậu thánh kinh : Hình ảnh được vay mượn từ cách tôn kính vua chúa của văn minh hy-lạp. Nó không phải là từ ἐπιφάνεια [ê‑pi‑pha‑nây-a] của tôn giáo với ý nghĩa mơ hồ, khó khăn để định nghĩa, nhưng là sự kiện đăng quang của đức Ki-tô được so sánh như là giá lâm long trọng của một vị vua hy-lạp » (Ephiphania, lοcο cit. infra, trang 651).

Lưu ý là như Ô-ri-gê-nê, cách dùng của thuật ngữ phụ thuộc vào cách mà Thánh Kinh sử dụng (sự hiện ra của thiên thần) và Ô-ri-gê-nê đã áp dụng để giải thích sự kiện giáng sinh của đấng Ki-tô, các phép lạ mà Ngài đã làm, các lần hiện ra sau phục sinh đều là sự Hiển Linh.
_______________

*Đông phương chỉ những vùng văn hóa ảnh hưởng bởi Hy-lạp, đại đa số theo Chính thống giáo. Còn Tây phương theo truyền thống La-tinh

 

  

Minh Tuấn, lược dịch
Dictionnaire de spiritualité, tome IV
 
Tiếp >
[ Quay lại ]
2012 Dòng Anh Em Đức Mẹ Lên Trời.  Our site is valid CSS Our site is valid XHTML 1.0 Transitional